Inspetora-Jeral: Liafuan Boas-vindas loron dahuluk

Rezumu:

Iha ninia liafuan boas-vindas ba loron dahuluk semináriu., Inspetora-Jeral hato'o agradesimentu ba partisipante sira hotu no esplika objetivu semináriu nian. Nia salienta importánsia husi reforma regulatória ba ambiente negósiu sustentável no proteksaun konsumidór iha Timor-Leste.

IIha diskursu Inspetora-Jerál AIFAESA, IP, Dra. Odete da Silva Viegas, estabelese kontestu ba reforma regulatóriu iha Timor-Leste no trasa konkista sira instituisaun nian no objetivu sira iha futuru, partikularmente iha preparasaun ba integrasaun iha merkadu rejionál (ASEAN) no globál sira (WTO/OMK.

Pontu Xave sira husi Diskursu:
Kontestu Reforma:
Tema semináriu nian kona-ba preparasaun nasionál no kompromisu ba mudansa no progresu, liuliu haree ba Timor-Leste nia potensiál pós-adezaun ba OMK (OMK). Inspetór-Jerál subliña katak reforma regulatóriu maka krusiál ba protesaun konsumidór no garante seguransa sasán sira-nian.

AIFAESA nia realizasaun sira (2025):

Inspesaun sira: AIFAESA ultrapasa nia alvu inspesaun anuál hamutuk 4,000, atinji inspesaun 4,379 ba estabelesimentu sira.

Ezekusaun: Instituisaun finaliza ho susesu kazu pendente 700 no rekolla liu $44,000 USD iha multa (coima).

Espansaun Servisu: Servisu no kobertura inspesaun nian habelar iha teritóriu tomak hahú iha fulan Agostu.

Foka ba Infraestrutura no Kapasidade:

Laboratóriu Nasionál: Etapa istóriku boot ida foti ho aprovasaun ba konstrusaun Laboratóriu Nasionál ida, ne'ebé planeia ba 2026. Laboratóriu ida-ne'e sei permite foti desizaun bazeia ba evidénsia sientífika hodi garante saúde konsumidór no seguransa produtu nian.

Rekursu Umanu: Porsaun signifikante husi AIFAESA nia pesoál (95%) mak kontratór sira. Inspetór-Jerál subliña importánsia atu halo tranzisaun ba traballadór kontratadu sira-ne'e ba kareira servisu públiku ne'ebé estável no permanente. Prezensa Komisaun Funsaun Públika (CFP) iha eventu ne'e marka inísiu kompromisu atu estabiliza rekursu umanu iha instituisaun nia laran.

Kompromisu ba Futuru (2026): AIFAESA nia kompromisu ba futuru inklui aselera reforma sira hodi haforsa liután kapasidade rekursu umanu liuhosi formasaun, implementa projetu laboratóriu, no harmoniza regulamentu sira hodi kumpre padraun internasionál sira.

Kolaborasaun: Inspetora-Jeral rekoñese no agradese apoiu no kolaborasaun husi instituisaun parseiru sira hanesan Diretór Ezekutivu TradeInvest no sira nia ekipa ba organizasaun no finansiamentu semináriu nasionál loron rua nian, promove espírito kolaborasaun entre instituisaun estadu sira.