SE Vise-Primeiru Ministru, Eng Mariano Asanami Sabino: Diskuru Abertura & Abertura loron daruak

Rezumu:

Iha diskursu ba abertura Loron Daruak, S.E. Vice Primeiru Ministru II, Eng. Mariano Anasami Sabino) foka ba nesesidade kritiku ba sistema regulador ida ne'ebe robustu, partikularmente kona-ba kualidade alimentar no seguransa, hanesan prepara integrasaun ekonomia Timor-Leste global.

Tema Xave sira husi Diskursu:

  • Regulamentu Sistémiku: Vise Primeiru-Ministru (VPM) subliña urjénsia atu estabelese no implementa sistema regulatóriu ne’ebé forte hodi garante protesaun ba konsumidór no saúde públika. Sistema ida-ne'e tenke kontrola produtu sira hosi sira nia fonte, inklui produsaun, prosesamentu, transporte, armazenamentu, no aprezentasaun, liuliu ba produtu ai-han sira iha ne'ebé kualidade, nutrisaun, no seguransa maka importante liu.
  • Kontestu Jeográfiku no Agríkola: VPM rekoñese Timor-Leste nia pozisaun úniku iha Ázia, hodi subliña potensiál ba dezenvolvimentu agríkola, partikularmente ba produtu orgániku. Nia nota kontraste ho ai-han ne'ebé produz iha masa, dala barak la orgániku, hosi nasaun viziñu sira (hanesan Indonézia no Tailándia) no subliña programa governu nian hodi fó prioridade ba merkadu orgániku doméstiku.
  • Seguransa no Padraun Ai-han nian: Diskursu ne'e subliña importánsia atu implementa medida sira inspesaun no padronizasaun nian hodi kombate kestaun sira hanesan falsifikasaun produtu no kompromisu kualidade nian, hodi sita valór aas (ezemplu, $50) hosi sasán importadu sira hanesan biskuit sira, ne'ebé subliña nesesidade ba kontrolu kualidade ne'ebé rigorozu.
  • Integrasaun Globál no Dezafiu sira:
    • OMK no SPS: VPM subliña katak iha ámbitu adezaun ba OMK, Timor-Leste tenke implementa totalmente akordu internasionál sira, partikularmente Akordu kona-ba Medida Sanitária no Fitosanitária (SPS), hodi jere risku sira ne’ebé relasiona ho moras no garante seguransa ai-han iha fronteira sira.
    • Dijitalizasaun: Importánsia husi dijitalizasaun destaka hanesan instrumentu ida atu rasionaliza sistema sanitáriu no alfándega no fasilita komérsiu.
    • Polítika no Kooperasaun Nasionál: VPM subliña katak governu iha ona polítika no estratéjia ne’ebé nesesáriu. Objetivu finál maka atu haburas kooperasaun entre governu, setór privadu, no públiku hodi asegura implementasaun ne'ebé efetivu no kria ambiente ida ne'ebé fó apoiu iha ne'ebé kualidade no padraun sira kumpre ba saúde no prosperidade nasaun nian.
    • Enkorajamentu ba Diálogu: VPM enkoraja partisipante sira atu envolve iha diskusaun no debate sira ne'ebé produtivu, la ho violénsia, hodi valoriza argumentu no ideia sira ne'ebé diferente hodi hetan solusaun sira ne'ebé di'ak liu ba nasaun.